Bloggerlarga oddiy savol: qaysi buyuk bloggerlarni bilasiz? Sizningcha ularning yutug‘i nimada? Javob berishga shoshilmang.

Blog yurutishga qiziqish ortib borgan sari bloggerlarning soni ham ko‘payib bormoqda, buning natijasida bloggerlar tomonidan chop etiladigan postlarning soni ham oshib bormoqda. Blog yuritish bo‘yicha chop etiladigan postlarni o‘qisangiz, ularning aksariyati qanday qilib blogging sohasida yuksak cho‘qqilarga chiqish mumkinligi haqida yoziladi. Qanday qilib mashhur blogger bo‘lish, qanday qilib blog yordamida millionlarga ega bo‘lish va hokazolar. Eng mashhur bloggerlardan olingan intervyularni o‘qisangiz, ular ham yuqori natijalarga erishish uchun nimalar qilish kerakligi haqida aytib o‘tishgan. Lekin millionlab sirlarning ichidagi eng ko‘p takrorlanadigani va hech ham e’tibor berilmaydigani bu bitta – eng zo‘r post yozish.

Eng zo‘r post yozish? Bu nima degani? Bu blogingizda yozadigan har bir postga eng zo‘r postingizni yozayotganday qarash demakdir. Ingliz tilida bir chiroyli atama bor – “content is king”, ya’ni “matn bu qirol”. Eng ahamiyatli, eng e’tiborli, eng muhim narsa bu siz yozayotgan post, uning matni. Blogingizning tashqi ko‘rinishi, uning SEO talablariga javob berishi ham ahamiyatga molik, lekin hech narsa chop etiladigan matnning mohiyatiga, mazmuniga yetmaydi. Qanchalik mazmunli, qanchalik foydali va qanchalik qimmatbaho ma’lumotlarni post sifatida chop etsangiz, shunchalik ko‘p o‘quvchilarga ega bo‘lasiz.

Yuqoridagi savolimga endi javob berishga harakat qilib ko‘ringchi. Sizningcha eng mashhur bloggerlarning yutuqlari nimadai? Nima uchun siz ularni doimo o‘qib borasiz? Menimcha izoh shart emas.

Men sizlarga yetkazmoqchi bo‘lgan eng oddiy qoida ham shu. Biron-bir postni yozishda huddi bu sizning hozirgacha yozgan eng zo‘r postingizdek qarang. Uni o‘qigan har bir inson o‘ziga foydali narsa olsin. 50-100 yillardan so‘ng o‘qiydiganlar uchun ham foydali, qiziqarli post bo‘lsin. Mana shundagina siz buyuk bloggerlar erishgan yutuqlarga erishasiz. Bu narsa bir kechada sodir bo‘lmaydi, bu juda ko‘p vaqt talab qiladi. Lekin siz hech qachon qo‘l siltamang, blog yuritishdan zavqlaning. Vaqti kelganida siz ham “bir kechada” mashhur bo‘lib ketasiz.

2009 yilga kelib blog yuritish sohasida tajribam ancha o‘sdi deb ayta olaman, chunki aynan 2009 yildan boshlab ushbu blogga katta ahamiyat bera boshladim. Yilning boshidan boshqa bloggerlarni “hammualliflik”ka chorladim va bunga erishdim desam mubolag‘a bo‘lmasa kerak. Birinchilardan bo‘lib, do‘stimiz WebMonster mening blogimda post chop etishga qaror qildi. Bunday amaliyot xorijiy bloglarda odatiy bo‘lsa, WebMonster tayyorlagan post UzNetda bu yo‘nalishdagi eng birinchi postlardan biri edi. Bu intervyuni juda ko‘pchilik o‘qib chiqdi, menga ham yoqdi. Bunday intervyularning ijobiy tomoni shundaki, siz tanimagan, lekin tanishmoqchi bo‘lgan odamingiz haqida xolisona ma’lumotni olish natijasida, siz u odam bilan bog‘lanasiz, juda ham yaqin his qila boshlaysiz. Bunday postlar blog o‘quvchilari bilan intervyu berayotgan kishi o‘rtasidagi ko‘prik vazifasini o‘taydi.

Fevral oyida yana bir shunday ko‘prik yaratish maqsadida WordPress asoschisi Matt Mullenweg bilan bog‘landim va o‘zbek bloggerlari uchun bir oz vaqt ajratib, kichik bir intervyuga rozi bo‘lishini so‘ragandim, darrov ijobiy javob keldi. Kichkina bo‘lsa ham intervyu oldim, bundan juda ham hursandman.

Mart oyida, hamma ko‘chada bahor iforidan bahramand bo‘lib yurganida ham WebMonster intervyu olishdan toymadi va bu safar UzNetdagi birinchi bloggerlardan biri bo‘lmish Shuhrat Dehkanov bilan suhbat qurdi. Men esa 2009 yilda eng kutilgan voqealardan biri, WordPress 2.8 bilan qisman tanishib chiqdim.

Keyingi oylarda turli hil yo‘riqnomalar ham chop etib turildi, orziqib kutilgan BuddyPress 1.0 ham nazarimizdan chetda qolmadi. O‘zimning omma uchun yaratgan birinchi shablonimni e’lon qilishga ham ulgurdim.

Iyul oyi men uchun juda sermahsul keldi desam adashmagan bo‘lmana, chunki aynan shu oydan boshlab blogdagi postlarning mazmuni ancha o‘zgardi. Aynan shu paytdan boshlab, bevosita blog yuritish borasida postlar yoza boshladim. UzNetda birinchi marta o‘zbek bloggerlarining ro‘yxatini havola etdim, umid qilamanki, bu ro‘yxatni yana ham kengaytirishga yordam berasizlar.

Avgust oyida Boshlovchilar uchun rukni ostida postlarni yozishni boshladim. Bu postlarni yozishdan maqsad, albatta blogging sohasiga endi kirib kelayotganlar uchun amaliy maslahatlar berish. 2010 yilda bu mavzuga ko‘p bora qaytaman degan umiddaman. Vaqt o‘tib, texnologiyalar rivojlangani sari, turli hil yangi veb xizmatlarni ham o‘zlashtirib oldik, natijada UzNetda birinchi marta o‘zbek twitterchilarining ro‘yxati paydo bo‘ldi. Bu ro‘yxat hali ham to‘ldirib borilmoqda, agar bu ro‘yxatdan o‘zingizni topa olmagan bo‘lsangiz, darhol bu haqda xabar bering, sizni ham kiritb qo‘yaman.

2009 yilni blog uchun yoziladigan post turlariga bag‘ishlangan bir post bilan yakunladim.

2009 yilda rejalashtirgan ishlarimning barchasini amalga oshira olmagan bo‘lsam ham, juda ko‘p narsa o‘rgandim, juda katta tajribaga ega bo‘ldim. Eng muhimi – o‘zim o‘rgangan narsalarni boshqalar bilan o‘rtoqlashishga harakat qildim va ma’lum darajada buning uddasidan chiqdim. Kirib kelgan 2010 yil yana-da sermahsul bo‘ladi degan umiddaman, natijasini esa 1 yildan keyin bilamiz.

Post so‘zi ingliz tilidan olingan bo‘lib, blog yoki forumda ma’lum bir mavzu bo‘yicha yozilgan xabar yoki maqola hisoblanadi. Post degan so‘z o‘zbek tiliga bag‘ishlangan lug‘atlarga kiritilmagan, bu so‘zni o‘zbek tilida men o‘z blogimda ishlataman. Norasmiy manbaalarda ham bu so‘zni uchratishingiz mumkin.

Blogging sohasida, oz bo‘lsa ham, tajribamga asoslangan holda bloglarda chop etiladigan postlarni ikki turga ajrataman — odatiy va abadiy.

Odatiy post

Odatiy postlar bu siz bilan biz kundalik hayotda muntazam yozadigan hamda o‘qiydigan qisqa yoki uzun postlar bo‘lib, ular internetdagi mavjud postlarning juda ko‘p qismini tashkil etadi.

Bu turdagi postlarni o‘qiganingizda o‘sha zahoti qandaydir ma’lumotga ega bo‘lishingiz mumkin, qandaydir foydali narsani o‘rganishingiz mumkin lekin bunday postni hech qachon xatcho‘plar ro‘yxatiga qo‘shmaysiz yoki nashrdan chiqarib, ish joyingizga osib qo‘ymaysiz. Millionlab boshqa postlar qatori bunday postlarga ham ko‘z yugurtirib o‘tib ketasiz xolos. Ma’lum bir payt o‘tgandan so‘ng bunday postni o‘qiganligingizni elasy olmasligingiz mumkin.

Abadiy post

Abadiy postlar esa umuman boshqacha bo‘ladi. Ya’ni, aslini olganda odatiy postlardan ko‘rinishida hech qanday farqi yo‘q. Ular ham odatiy postlar singari qisqa yoki uzun hajmda bo‘ladi, lekin oddiy postlardan asosiy farqi uning ma’nosi va foydali hususiyatlarida.

Abadiy postlar internetda juda kam uchraydi, bunday postlarni qidirib topish lozim. Qidirib topganingizdan keyin esa darhol xatcho‘plar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘yasiz, nashrdan chiqarib turli hil joylarga osib qo‘yasiz, barcha do‘stu-birodarlaringiz bilan Twitter yoki Facebook orqali ulashasiz. Ma’lum bir maslahat yoki turtkiga zor bo‘lganingizda albatta bu kabi postlarga ko‘z yugurtirasiz va o‘zingiz kutayotgan, sizga dalda bera oladigan satrlarni qidirib topasiz va mag‘rur ruhda rejadagi ishingizni amalga oshirasiz. Bu kabi postlar mana shunday nochor va tushkin holatlarda sizga ruhiy dalda berishi mumkin, rejalashtirgan lekin amalga oshirishga botina olmayotgan ishlaringizni ro‘yobga chiqarishda turtki bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Bunday postlar ma’no va foydasi jihatidan juda ham qimmatli hisoblanadi.

Blogingizda qancha ko‘p abadiy postlar mavjud bo‘lsa, blogingizni o‘quvchilar va tashrif buyuruvchilarning soni hech qachon kamaymaydi. Odatiy postlarni siz uzoq vaqt va kuch sarflab boshqalarga yetkazsangiz, abadiy postlarni uni o‘qiganlar o‘zlari boshqalar bilan ulashishadi va sizning o‘rningizga juda yirik auditoriyaga yetkazishda yordam berishadi.

Odatda, abadiy post yozish uchun juda ko‘p vaqt ketadi. Lekin, natijada siz ega bo‘ladigan yutuqlar sarflagan vaqtingizni oqlaydi. Bu turdagi postlarni qancha ko‘p yozsangiz, shuncha foyda, lekin muntazam ravishda bunday postlarni yaratish oson ish emas. Agar siz o‘z blogingizni hafta mobaynida doimiy ravishda yangilab tursangiz, haftada bir marta yoki bir oyda 1-2 marta shunday maqola yozishga harakat qilib ko‘ring. Aminmanki, blog o‘quvchilaringiz soni tez orada ko‘payib boradi va doimiy muxlislarga ham ega bo‘lishni boshlaysiz.

Buning uchun o‘zingiz eng yaxshi bilgan mavzuda blogingizni o‘qiganlarga foydali bo‘ladigan 1-2 post yozing va blog o‘quvchilarining bunday postlarga bo‘lgan yondashuvini kuzatib ko‘ring. Blogingizda doimiy chop etiladigan odatiy postlardan ko‘ra mana shunday abadiy postlaringizga qiziqish, ularni muhokama qilish tubdan farq qilishi aniq.

Ushbu plagindan foydalanish bilan bog‘liq muammo yuzaga kelsa, bemalol menga yordam uchun murojaat etishingiz mumkin.

Ma’lum vaqtdan keyin sizning javoblaringiz asosida bir maqola chop etaman, boshlovchi bloggerlar uchun juda ham foydali bo‘ladi degan umiddaman.

Marhamat, o‘z fikrlaringiz bilan o‘rtoqlashing.

Ilhomning yo‘qligi

Muntazam blog yuritish davomida shunday holat bo‘ladiki, biron-bir maqola yozayotib, boshqa narsa uchun chalg‘iysiz, undan so‘ng yana maqola yozishga qaytganingizda kelgan joyidan davom etib keta olmaysiz. Chunki sizning miyangizda jamlanib turgan fikrlar tarqab ketib bo‘ldi. Maqolani yakunlash uchun esa yana fikrlarni jamlash kerak bo‘ladi.

Yoki yana bir holat, siz 3-4 kundan beri blogda maqola chop etmayapsiz, buning natijasida blog o‘quvchilarining soni ham kamayib bormoqda. Bu jarayonni to‘xtatib qolishning bir yo‘li blogda yana maqola chop etishni davom ettirish, lekin maqola yozish uchun mavzu topolmaysiz, mavzuni o‘ylaysiz lekin kerakli gaplarni yoza olmaysiz. Oddiy qilib aytganda yozish uchun ilhom topolmaysiz. Ba’zilar bunday paytda nomiga bo‘lsa ham maqola yozib qo‘yishadi. Lekin bu maqolaning saviyasi ko‘pincha avvalgilardan juda ham past saviyada yozilgan bo‘ladi. O‘quvchiga nimadur yetishmayotganday, nimadur chala qolib ketganday tuyuladi. Bunday maqolalarning muntazam paydo bo‘lishi natijasida blog o‘quvchilari keskin kamayib ketadi. Nima uchun degan savol paydo bo‘lishi mumkin. Javobi juda ham oddiy — sizning blogingizni o‘qish uchun oddiy o‘quvchi turli harakatlarni amalga oshiradi. Masalan, minglab, yuzminglab bloglarning orasidan aynan sizning blogingizni o‘qiyapti, bir necha muhim ishlarini chetga surib, sifatli va foydali maqoladan bahramand bo‘lish istagida sizning blogingizga tashrif buyuryapti, lekin siz o‘quvchi kutgan narsani bera olmayapsiz. O‘quvchi 1-2 marta sizni kechirishi mumkin, agar juda ham sodiq o‘quvchi bo‘lsa 4-5 marta kechirishi mumkin, lekin bu odat doimiy ravishda yuzaga keladigan bo‘lsa, sizning blogingini tashlab, boshqa blogga o‘tib ketadi.

Ilhom kelganda…

Eng muhimi, siz o‘quvchi uchun yozayapsiz. O‘quvchiga nima kerakligini, unga nima berishni bilishingiz kerak. Turli hil chala-chuypa maqolalar shundoq ham tiqilib yotibdi. Bunga sizning hissangiz qo‘shilishi shart emas. Aksincha, foydali, sifatli maqolalarni chop etishga harakat qiling. Buning uchun vaqtida dam oling, vaqtida ovqatlaning, vaqtida zavqlaning. Ilhom kelganda esa, fikrlarni jamlab blogingizda maqola yozing.

Twitter bu mikroblogging xizmati hisoblanadi. So‘nggi yillarda juda ham ommalashib borayotgan ushbu veb-servis o‘zbek foydalanuvchilar orasida ham sekin-sekin ommaviylashmoqda. Ushbu maqolada o‘zbek tilida biror marta bo‘lsa ham “tweet” qoldirgan “Tweetter”chilarning ro‘yxati bilan tanishasiz:

• @Fonus
• @Jahongir
• @Farhodjon
• @NNazarov
• @xattabych
• @behzod
• @ITishnikBiz
• @uzsoft
• @toshev
• @Nuritdinov
• @birodar
• @bekuz
• @mashrab
• @tundrax
• @Bittabola
• @Muhrim

Yuqoridagi ro‘yxat yakuniy emas, agar sizning yoki siz bilan tweeterchining nomini unutib qoldirgan bo‘lsak, bu haqda sharh qoldirishingiz mumkin, ro‘yxat muntazam ravishda to‘ldirib boriladi.

@UZBLOGGERni ham Twitter orqali kuzatib borishingiz mumkin. Ushbu blogda chop etilgan eng so‘nggi maqolalar haqida xabar birinchi bo‘lib Twitter orqali e’lon qilinadi.

Ushbu sahifada boshlovchilar uchun mo‘ljallab chop etilgan maqolalarning ro‘yxati berilgan. Bu maqolalar blog yuritishni yangi boshlaganlar uchun blog yuritish asoslarini yetkazib berishga xizmat qiladi.

Boshlovchilar uchun maqolalar to‘plami

• Blog bu nima?
• Blog dasturlari
• Blogni joylashtirish
• Mavzu tanlash
• Blog qanday sahifalardan iborat bo‘lishi kerak?
• Blog yuritish bo‘yicha foydali maslahatlar

Yanada ko‘proq maslahatlar kerakmi?

1. Obuna bo‘ling — agar yuqoridagi maqolalar sizga manzur bo‘lgan bo‘lsa, blog yuritish bo‘yicha muntazam chop etiladigan maqolalardan birinchilardan bo‘lib xabardor bo‘lish va ulardan bahramand bo‘lish uchun RSS orqali(RSS nima?) yoki quyidagi bo‘shliqqa o‘z e-mail manzilingizni kiritib e-mail orqali obuna bo‘lishni unutmang:

2. UZBLOGGER arxiviga marhamat — Yillar mobaynida ushbu blogda 100lab maqolalar chop etilmoqda. Aksariyat maqolalar blog yuritish bo‘yicha maslahatlar hisoblanadi. Barcha maqolalarni ko‘rib chiqish uchun blog arxiviga tashrif buyuring va yanada foydali, yanada qiziqarli maqolalardan bahramand bo‘ling.

Aslida, maqola hajmi bo‘yicha aniq bir o‘lcham mavjud emas. Lekin, bu borada avvallari juda ko‘p bahs-munozaralar olib borilgan va ma’lum bir maslahatlar vujudga kelgan. Mana shu maslahatlarga quloq tutgan holda eng optimal hajm haqida tegishli xulosalat chiqarib olishingiz va amalda sinab ko‘rishingiz mumkin.

O‘quvchi e’tibori

Juda ko‘plab o‘quvchilar avval blogingizga ko‘z yugurtirib chiqishadi. Bunda asosan blog bosh sahifasi va undagi maqolalarga ko‘z tashlab chiqishadi. Odatda bu jarayon uchun 1-1,5 minut vaqt ajratishadi. Mana shu vaqt oralig‘ida blogdagi maqolalar o‘quvchining e’tiborini qozona olishi kerak. O‘quvchining e’tiborini qozonish uchun e’tiborni tortuvchi sarlavhalardan va qisqa paragraflardan foydalanishga harakat qiling. Qisqa paragraflarga bo‘lingan paytda, maqolaning eng muhim tomonlarini bir marta ko‘z tashlab bilib olish imkoniyati paydo bo‘ladi. Maqolaning umumiy hajmi, mana shundan kelib chiqqan holda, o‘rta me’yorda bo‘lgani yaxshi.

SEO

SEO deganda blog maqolalarini qidiruv tizimlari uchun moslashni tushunamiz. Ushbu sohada mutaxassis hisoblanganlarning orasida shunday gap borki, juda ham uzun yoki juda ham kalta yozilgan maqolalarga qidiruv tizimlari salbiy baho beradi. Albatta, bu yerda ham eng to‘g’ri, aniq bir hajm ko‘rsatilmagan. Umumiy holatlarga qarab eng kami 250ta va eng ko‘pi 1000ta so‘zdan iborat bo‘lgan maqola optimal deb hisoblanishi mumkin.

Maqolalarning soni

Yana bir qiziq nazariyalardan biri shuki, qancha qisqa maqola yozsangiz, shuncha ko‘p maqola yozishingiz mumkin. Qo‘pol qilib, bir maqolani 3-4 bo‘laklarga bo‘lgan holda chop etish deyish mumkin. Bu borada ham aniq bir ko‘rsatma mavjud emas, lekin har bir maqola o‘z oldiga qo‘yilgan maqsadni aniq bajarishi kerak.

Mavzuni yoritish

Aslini olganda, maqola hajmini belgilashda ushbu kriteriya eng asosiysi bo‘lishi kerak. To‘g’ri, juda ham uzun maqolalar yaxshi emas, lekin maqolaning mazmunini ochib bera olmaydigan qisqa maqolalardan ham o‘quvchi uchun naf yo‘q.

Yuqorida keltirilgan nazariya va maslahatlardan xulosa qilib, harkim o‘zi uchun mos bir hajmni tanlagani ma’qul.

Men shaxsan o‘zim 300-500ta so‘zdan iborat maqola chop etishni ma’qul ko‘raman. Iloji boricha mavzuning po‘stkallasiga o‘tib ketaman. Lekin, men professional yozuvchi emasman, mening tanlagan yo‘lim noto‘g’ri bo‘lishi mumkin. Men bunda asosan o‘z tajribamndan kelib chiqqanman.

Hurmatli o‘quvchilar, bu borada siz nima deb o‘ylaysiz? Maqola hajmiga siz qanday qaraysiz? O‘z fikrlaringiz bilan o‘rtoqlashing, o‘quvchilar uchun bu juda ham muhim.