O‘ylab ko‘ring, o‘zingiz qiziqqan mavzu bo‘yicha o‘z fikrlaringizni yozsangizu, buning evaziga pul ham berishsa, qanday mazza. Yaxshigina pul kelib turgandan keyin, bola-chaqa, oila tashvishi degan narsalar o‘z-o‘zidan yo‘q bo‘ladi va bemalol faqat blogging bilan shug‘ullanish mumkin. Shu xorijliklarga juda ham oson-da…
Endi keling UzNetdagi holatni ko‘rib chiqamiz.

Internet foydalanuvchilarining soni

Birinchi o‘rinda Internet foydalanuvchilarining kamsonligi haqida to‘xtalib o‘tishimiz kerak. Internetdan bizda juda ham kamchilik foydalanadi (ko‘plab xorij davlatlarga nisbatan). Shuning uchun ham UzNetdagi birorta blogda minglab, o‘n minglab obunachilar yo‘q.

Bloggerlarning soni

Bloggerlarning soni ham shunga yarasha. Men kecha chop etgan “Bilishingiz shart bo‘lgan 10 ta o‘zbek bloggerlarining ro‘yxati” deb nomlangan maqolani tayyorlashda bunday qiyin bo‘lishini kutmagandim, to‘g’risi. Ya’ni, bloggerlarni topish uchun 1 kun vaqtim ketdi. Shunda ham maqolaning sarlavhasini o‘zgartirishga to‘g’ri keldi. Birinchi variantida 20ta bloggerlar ro‘yxati edi, afsus faqat 9tagina topildi xolos. Hisobga to‘g’ri bo‘lsin uchun eng oxiriga o‘zimning shaxsiy blogimni ham qo‘shib qo‘yishga majbur bo‘ldim(aslida bunday niyat yo‘q edi).

Daromad manbaai

Barcha bloggerlar uchun eng asosiy daromad keltiruvchi qurollardan biri sanalmish AdSense reklamari o‘zbek tilidagi kontent uchun mumkin emas, chunki reklama beruvchilar yo‘q.

Bundan tashqari, Internet orqali reklama beruvchi kompaniya va firmalar birorta ham blogda reklamalarini berishmagan. Bunga ularda qiziqish yo‘q bo‘lsa kerak.

Yuqorida muntazam blogging bilan shug‘ullanishdan voz kechishga olib kelayotgan eng asosiy faktorlarni ko‘rib chiqdik, lekin nima uchun UzNet bloggerlari boshqalardan ustun?

Ustunligi shundaki, mana shunday daromadsiz, minglab o‘quvchilarsiz ham blog yuritishda davom etishmoqda. Hech narsadan nolimasdan o‘zlari yoqtirgan mashg‘ulot bilan shug‘ullanib kelishmoqda, o‘z bilimlarini boshqalar bilan beminnat baham ko‘rib kelishmoqda.

Bloggerlarimizga yupanch sifatida shu narsani aytishim mumkinki, bir kun kelib bizning bloglarda ham 10, 100 minglab o‘quvchilar bo‘ladi. Blogdagi reklama uchun mo‘ljallangan joylarni sotib olish uchun oldindan to‘lovlarni qilib kutib o‘tirishadi. Va bu kunlarning kelishiga juda ham oz vaqt qoldi. Lekin, hozirgi kunlarni barchamiz hali so‘ginib yashaymiz. Nimaga deysizmi? Javobini 120,000dan ortiq doimiy o‘quvchilariga ega bo‘lgan, shaxsiy samaradorlik mavzusida blog yurituvchi mashhur blogger Leo Babautaning “Men qanday qilib 100,000 obunachiga erishdim” deb nomlangan kitobidan bir parcha keltirgan holda javob bersam va maqolaga yakun yasasam:

Bunday muvaffaqiyatga erishib, arz qilish yaxshi emas lekin, bu qadar ko‘p o‘quvchiga ega bo‘lishning salbiy tomonlari ham bor. Ulardan biri shuki, men o‘z o‘quvchilarim bilan avvalgidek yaqin bo‘la olmayman. Bir necha yuzlab o‘quvchilarim bo‘lgan paytlarda men ko‘pini tanir edim, hech bo‘lmaganda muhokamada doimiy ishtirok etadiganlarini. O‘zimni ularga juda ham yaqin tutar edim. Hozirgi paytda esa, bu qadar ko‘p sonli o‘quvchilar bilan bunday aloqada bo‘lishning ilojisi yo‘q va juda ham katta yo‘qotishdir. Hozir ham o‘z o‘quvchilarimni yaxshi ko‘raman, lekin avvalgi paytlarni ham so‘ginaman.

Behzod Saidov — Yosh dasturchilarni tayorlash va qo‘llab quvvatlash markazi instruktori.

Shuhrat Dehkanov — simsiz sensorlik tarmoqlar bo‘yicha mutaxassis.

Mashrab Buranov — CSS guru.

Tulkin Yusupov — Dasturlash, sayt yaratish, forum, blogging kabi sohalarga qiziqadi.

Farhod Fayzullayev — HTML koder, veb dizayner.

Diora Karimova — talaba.

Otabek Nuritdinov — dizayner.

Farhodjon Chinberdiyev — qiziqishlari: dasturlash, dizayn, tipografiya, veb.

Avaz Ibragimov — kaminaning shaxsiy blogi. Veb, dizayn, futbol haqida.

O‘zbek bloggerlarining ro‘yxati hech qayerda mavjud emas, bu birinchi ro‘yxat. Balkim shuning uchun bu ro‘yxatni tuzish kutganimdan ancha qiyin bo‘ldi. Agar kimnidur qoldirib ketgan bo‘lsam, hafa bo‘lish yo‘q, o‘z blogingiz manzilini yozib qoldiring va keyingi bundan ham kattaroq bo‘ladigan ro‘yxatdan joy olasiz degan umiddaman.

Yuqorida nomlari tilga olingan bloggerlar butun o‘zbek blogosferasini yelkalarida tutib turishibdi desam mubolag‘a bo‘lmasa kerak, shuning uchun bu ro‘yxatni iloji boricha ko‘proq do‘stu-birodarlaringizga ulashing, chunki bu bloglarni barcha o‘qishi shart.

Bizga o’zingiz haqingizda biroz ma’lumot bersangiz.

Ismim Shavkatov Azizbek. Toshkentda tug’ulib o’sganman. Ayni paytda Jahon Iqtisodiyoti va Diplomatiya Univesitetining Xalqaro Huquq fakulteti talabasiman. Bo’sh vaqtimda blog va boshqa loyihalar bilan shug’ullanaman.

O’z blogingizni qachon va qay maqsadda yo’lga qo’ydingiz?

Shavkatov.com bu mening ilk domenimdir. Bu domenga ega bo’lishimdan oldin, shunchaki pochta yurgazish uchun, familyamdan iborat domenim bo’lishini xohlagandim. Domenni sotib olganimdan so’ng esa, unda shaxsiy blogimni ochishga qaror qildim. Avvaliga blogda shaxsiy hayotim, rejalarim haiqda yozib bordim. Keyinchalik web 2.0 bilan qiziqib qoldim va bu blogimning asosiy mavzusiga aylandi.

Siz uchun blog yurgazishning eng qiyin tomoni?

O’quvchini yo’qotmaslik uchun blogni qanday kayfiyatda bo’lishimdan qat’iy nazar yangilab turishim kerakligi. Juda charchagan yoki asabiy bo’lishim mumkin. Lekin blog yangiliklarsiz qolib ketmasligi shart.

Blogingiz orqali qanday daromad ko’rasiz, yoki blog yurgazishga ketadigan chiqimlarni qanday qoplaysiz?

Blog asosan sponsorlar dastagidan, bog’lamalar (ssilkalar) sotish orqali, va reklama maqolalaridan daromat keltiradi. Shuni ta’kidlab o’tishim kerakki, blogdan yaxshigina daromad keladi :=)

Uz.Netning kelajagini qanay tasavvur qilasiz?

Kelajakda har holda bizning internet foydalanuvchilar chet el saytlariga murojaat qilmasdan hamma kerak ma’lumotlarni UzNet tarmog’idan topa olsalar kerak. Shuningdek, bu tarmoqda arzigulik saytlar bo’lsa.

Rejalaringiz?

Ko’pdan beri ustida ishlab kelayotgan bir loyihamni yo’lga qo’yish, hatto hozirdan domen ham olib qo’yganman, yaqinda muddatini uzaytirish uchun pul to’lashim ham kerak :=).

Shuningdek blogni tas-ix loyhasiga joylashtirish rejasi ham bor.

Yangi boshlagan blogchilarga qanday maslahatlar bera olasiz?

Eng asosiysi muallifning boshqa joylardan ko’chirmachilik qilish bilan shug’ullanmasdan o’zi yozishidir. Hamma narsa haqida yozavermasdan, blog uchun asosiy bo’lgan bir mazu tanlash kerak. Shuningdek, blogni to’g’ri kelgan vaqtda emas, balki ma’lum bir vaqt oraliqlarida yangilab turish kerak.

Qimmatli daqiqalaringizni ajratib, savollarimizga javob berganingiz uchun rahmat, ishlaringizda omad!

Rahmat, sizning loyihangizga ham omad!

Haqiqiy UzNet safiga yana bir sayt qo‘shildi. Ushbu sayt UzLiveNet Yangiliklari deb nomlanadi va WordPressda ishlaydi.

UzLiveNet sayti jamoasi UzLiveNet Yangiliklari saytida O’zbekiston Respublikasida va Jahonda ro’y bergan va berayotgan yangiliklar, voqea-hodisalar tavsilotlari haqida ma’lumotlar berib boradi.

Ma’lumotlar rasmiy saytlardan olinadi, ularning rasmiy sayti manzillari ko’rsatilgan holda nashr etiladi.

Sayt ma’muriyatiga sabr-toqat va matonat tilab qolamiz. Yaxshi ishni davom ettirishda hech ham charchamang.

uForumda bugun o‘zbek alifbosi bo‘yicha yana bir munozara boshlandi. Ushbu mavzuda savol shunday qo‘yilgan – “O‘zbek tilidagi sayt qaysi grafikada bo‘lishi kerak? Lotin yoki kirill?”. Ya’ni, o‘zbek tilidagi vebsaytlar lotin alifbosidami yoki kiril alifbosida olib borilishi kerakmi.

Savolning mantiqidan kelib chiqadigan bo‘lsak, ushbu savolga lotin alifbosidan foydalanish kerak deb javob beraman. Chunki, 1993-yil 2-sentabrda O‘zbekiston Respublikasining “Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish to‘g‘risida” Qonuni qabul qilingan; Yangi alifboga bosqichma-bosqich o‘tish 2005-yil 1-sentyabriga qadar to‘liq tugallanishi to‘g’risida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining qarori mavjud; 1995 yil 24 avgust O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Respublika vazirliklari, idoralari, mahalliy hokimiyat va boshqaruv idoralari, ommaviy axborot vositalari lotin yozuviga asoslangan O‘zbek alifbosidagi barcha turdagi yozishmalarda, matbuotda, ish yuritishda ushbu qoidalarni joriy qilish yuzasidan tegishli tadbirlarni ishlab chiqsinlar va amalga oshirsinlar” deb ko‘rsatilgan qarori mavjud. Hozir 2008-yilda yashayapmiz, demak allaqachon lotin alifbosiga o‘tgan bo‘lishimiz kerak. Kiril alifbosida bo‘lish kerakmi degan savolning o‘zi mantiqsiz bo‘lib qolmoqda.

Ikkinchi tarafdan, agar savol boshqacha qo‘yilganda, xususan – “Sizga lotin alifbosi asosida yuritiladigan o‘zbekcha sayt qulayroqmi yoki kiril alifbosi asosidagimi?” deb so‘ralganda edi, xar bir foydalanuvchi o‘z fikrini bildirgan bo‘lardi va shunga qarab mavzu muallifi boshqalarning fikrini bilib olgan bo‘lardi.

Yuqoridagi mavzu munozarasiga qaytadigan bo‘lsak, u yerda hozircha ko‘pchilik kiril alifbosini ma’qullab turishibdi. Bu albatta hammaning o‘z hohish va istagi.

Lekin mening fikrimcha, bunday masalalarda, ya’ni uzoq muddatli loyihalarda hamda asosan yosh avlodga mo‘ljallangan loyihalarda albatta lotin alifbosidan foydalanish maqsadga muvofiqdir. Bundan 10 yilcha oldin maktabga qadam qo‘ygan yoshlarning ko‘pchiligi kiril alifbosini o‘qishda juda ham qiynalishadi. Ularni allaqachon lotin alifbosiga “o‘rgatib bo‘lingan”. To‘g’ri, oldinroq tarbiya olgan yoshlar kiril alifbosiga ko‘proq o‘rganib qolishgandir, lekin bu narsa vaqt masalasi hisoblanadi. Ya’ni oradan ma’lum vaqt o‘tgach, ko‘pchilik lotin alifbosini ishlatishni odat qilib olganida, hozir kiril alifbosiga qanday o‘rgangan bo‘lsa, lotin alifbosiga ham shunday o‘rganib qoladi. Bundan qochib qutulib bo‘lmaydi, chunki bu narsa qator qonun va qarorlar bilan mustahkamlab qo‘yilgan hamda bu sohada ancha yirik ishlar qilinib kelmoqda. Shuncha narsani bekor qilib yuborilishiga hecham ishongim kelmaydi.

O‘zbek tilida olib boriladigan yaxshi bir sayt yoki blog bo‘lganida, o‘z blogimni ana shu yerda reklama qilishga harakat qilgan bo‘lardim. Lekin hozircha bunday sayt/blog topilmay turibdi.

Lekin ushbu blog o‘quvchilari mendan ko‘ra omadliroq hisoblanishadi. Nimaga deysizmi? Chunki, bugundan boshlab, hohlagan kishi o‘z sayti/blogini ushbu blogda hafta mobaynida bepul reklama qilishi mumkin. Birinchi yuborgan kishining reklamasi birinchi hafta, ikkinchi bo‘lib yuborganning reklamasi ikkinchi hafta va hokazo ravishda namoyon bo‘ladi.

Ushbu aksiyada qatnashmoqchi bo‘lganlar avazbek[]gmail.com manziliga o‘z sayt yoki bloglariga tegishli 120×60 hajmli reklama bannerini yuborishlari mumkin. O‘zbek tilidagi resurslarga ko‘proq yon bosiladi

O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi Ziyo Uz forumi a’zolari tomonidan internetga ko‘chirilmoqda. Ushbu maqola yozilayotgan vaqtda ensiklopediyaning “M” harfigacha ko‘chirib bo‘lingandi. Istagan kishi hohlaganicha ushbu “bepul” ensiklopediyadan bemalol foydalanishi mumkin.

Bu juda ham foydali amal va ushbu xarakatni to‘xtatish kerak emas. Aksincha, qo‘ldan kelganicha yordam berish kerak. Istagan kishi ushbu masalada yordam berishi mumkin. Buning uchun hohish va qiziqishning o‘zi kifoya. Ushbu qadamni tashlagan kishilarning maqsadlari katta. Keyinchalik ushbu ensiklopediyaning PDF versiyasini yoki vebsayt shaklidagi versiyasini yaratish ilinjida yurishipti. Ushbu jarayonda kim nima bilan yordam bera olsa, yordam berish kerak deb o‘ylayman.

Dunyo bo‘yicha bir kunda yuz minglab bloglar yaratiladi, nima uchun biz hech bo‘lmaganda o‘nlab bloglar yarata olmaymiz? Asosiy muammo nimada? Internet foydalanuvchilarimizda umuman hech qanday qiziqish yo‘qmikin? Axir odam o‘zi qiziqqan mavzu haqida bahslashishni juda ham xush ko‘radiku. Blog ochib, o‘sha yerda istagan mavzusida maqola yozib, o‘ziga hamfikrlarni topish, ular bilan suhbat qurish, bahslashishning nimasi yomon? Yoki bizning foydalanuvchilarmiz bir haftada 1-2 yaxshi maqola yoza olmaydigan dangasa odamlarmikin? Yoki blog yaratish masalasida ma’lum qiyinchiliklar to‘g’anoq bo‘lyaptimi?

Qanday ish yoki harakat bo‘lishidan qat’iy nazar, menimcha, eng birinchi o‘rinda hohish bo‘lishi kerak. Hohish, iroda bo‘lsa, barcha narsaga erishish mumkin. Mana shuning uchun ham odamlarda hohish uyg‘otish kerak. Bu narsani oiladan, yaqin do‘stlardan boshlash kerak. Ularga qo‘ldan kelganicha yordam berish kerak, kerakli maslahatlarni berish kerak. Blog ochish juda ham oson ish ekanligini yetkazish kerak. Blog yuritish jarayonining qiziqarli ekanligini his qilib olgach, umuman blogdan bo‘shamay qolishadi. Bu ko‘chada bekor vaqt o‘tkazib yurishdan, kompyuterda bekorchi o‘yinlarni o‘ynashdan, ma’nosiz seriallarni ko‘rishdan yuz ming marta foydali va maroqli jarayon.

Agar biror kishi blog ochish istagida yurgan bo‘lsayu, qanday ochish, qayerda ochish va hokazo muammolarga duch kelgan bo‘lsa, bemalol menga xabar berishlari mumkin – avazbek[]gmail.com. Qo‘limdan kelganicha yordam beraman. Yoki mana shu mavzuga sharh qoldirishlari ham mumkin, umid qilamanki, ushbu blog o‘quvchilari ham bu borada o‘z yordamlarini ayashmaydi.