RSS nima? Internetga endi qadam qo‘yib kelayotgan foydalanuvchilarning ko‘pchiligida shunday savol tug‘ilishi mumkin, shuning uchun alohida maqola sifatida ushbu mavzu haqida ma’lumot berib o‘tmoqchiman.

UZBLOGGERda chop etilayotgan eng so‘nggi maqolalardan muntazam ravishda xabardor bo‘lib turishni hohlaysizmi?

So‘nggi maqolaalrdan xabardor bo‘lishning bir necha yo‘llari mavjud. Blog o‘quvchilari tomonidan eng ko‘p foydalaniladigan yo‘li bu RSS tasmasidan foydalanishdir. Lekin RSS nima?

RSS nima?

RSS bu millionlab internet foydalanuvchilari tomonidan o‘zlari yoqtirgan saytlarni kuzatish vositasi hisoblanadi.

Avvallari, biron-bir saytni muntazam kuzatib yurish uchun o‘sha sayt manzilini brauzerdagi xatcho‘plar ro‘yxatiga kiritishingiz va yangilik qo‘shilganligini bilish uchun qayta-qayta ushbu saytga tashrif buyurib turishingiz kerak bo‘lardi. Bu foydalanuvchi uchun albatta juda ham noqulay usul hisoblanadi. Hamma ishni o‘z qo‘lingiz bilan qilishingiz kerak; o‘nlab saytlarni kuzatish juda ham murakkab jarayonga aylanib ketadi; agar saytni qayta tekshirishni unutsangiz, yangilikdan o‘z vaqtida boxabar bo‘la olmaysiz va hokazo.

RSS barchasini o‘zgartiradi

Sodda qilib aytganda RSS saytda paydo bo‘lgan yangilik haqida o‘zi sizga xabar beradi.

Bu juda ham vaqtni tejaydi va yangilik chop etilishi bilan sizga yetib keladi.

RSS — “Really Simple Syndication” iborasining qisqartmasi hisoblanadi, bundan tashqari “RSS feed”, “news feed” kabi iboralar bilan ham ataladi. O‘zbek tilidagi saytlarda “RSS tasma”, “RSS tasma orqali kuzatish/o‘qish” yoki oddiy qilib “RSS orqali” kabi iboralardan foydalaniladi.

RSSdan foydalanish

RSSdan foydalanish uchun birinchi o‘rinda RSS o‘qish vositasini tanlashingiz kerak. Ayni paytda bunday vositalar, xizmatlar tiqilib yotibdi. O‘zingizga eng yoqqanidan foydalanishga haqlisiz. Eng avval bepul va qulay vositalardan foydalanilgani ma’qul. Masalan Google Reader va Bloglines. Men shaxsan Google Readerdan foydalanaman, chunki juda ham qulay va oson.

Bunday RSS o‘qish vositalarining ishlash usuli juda ham oson, huddi elektron pochta singari. Siz obuna bo‘lgan saytlarda yangi chop etilgan maqolalar huddi yangi kelgan elektron maktubi sifatida paydo bo‘ladi va o‘qish imkonini beradi. Hohlasangiz, maqola chop etilgan saytga o‘tib ketishingiz ham mumkin, maslan sharh qoldirish uchun.

RSS bog‘lari aksariyat saytlarda singari tasvirlar bilan ko‘rsatiladi.

Brauzerda esa quyidagicha ko‘rinishga ega bo‘ladi:

O‘ng tarafdagi sariq ikonachani bossangiz, UZBLOGGERning RSS tasmalari sahifasi ochiladi. Ushbu sahifa orqali obuna bo‘lishingiz mumkin. Yoki, RSS o‘qish vositasi orqali hohlagan RSS manzilini o‘z ro‘yxatingizga qo‘shgan holda obuna bo‘lishingiz ham mumkin.

Email orqali obuna bo‘lish

Agar RSSdan foydalanish sizga qandaydir murakkab tuyulayotgan bo‘lsa, bemalol email orqali obuna bo‘lishingiz ham mumkin. Bunda saytda chop etiladigan barcha maqolalar to‘g’ridan-to‘g’ri elektron pochtangizga yetib boradi.

Ushbu blogning chap qismida yuqorida email orqali obuna bo‘lish imkoniyati mavjud. Sizning email manzilingiz uchinchi shaxslarga ulashilmaydi, faqat blogda chop etiladigan maqolalarni yuboriladi xolos. Istagan paytda obunani to‘xtatish imkoniyatiga egasiz.

Umid qilamanki, ushbu maqola RSS borasidagi barcha savollaringizga javob beradi.

Vebsayt yoki blogni tanitish uchun, boshqalardan ajralib turishi uchun, esda saqlab qolish uchun har xil narsalardan foydalaniladi. Masalan, ma’lum bir vebsaytning logotipini ko‘rgan odam darhol ushbu logotip qaysi vesaytga tegishli bo‘lsa, o‘sha vebsaytni ko‘z oldiga keltiradi. Favikon ham huddi shunday vazifani bajaruvchi muhim element hisoblanadi. Ushbu postda qanday qilib favikon yaratish va uni o‘rnatish haqida so‘z boradi.

Favikon

Favikon — blog yoki vebsayt bilan bog‘liq bo‘lgan ikona hisoblanadi. Veb brauzerdagi manzilni yozish qismida, tablarda va boshqa joylarda vebsaytni ajratib turish, tanish uchun foydalaniladi. Bunday ikonalar xatcho‘plar ro‘yxatida ham ko‘rinib turadi.

Odatda favikon 16×16 piksel hajmdagi to‘rtburchak tasvirdan iborat bo‘lib, vebsayt joylashgan o‘zak katalogda favicon.ico nomi bilan saqlanadi.

Favikon yaratish

Favikon grafika bilan ishlash uchun mo‘ljallangan va .ico uzaytmasida saqlash imkoniyatini beruvchi istalgan dastur(masalan GIMP, Photoshop) yordamida yaratilishi mumkin. Bundan tashqari bepul onlayn favikon yaratish xizmatlari ham mavjud (http://www.favicon.co.uk/).

WordPress uchun favikon o‘rnatish

O‘z favikoningizni o‘rnatish uchun mavjud shabloningizning katalogida favicon.ico fayli mavjud bo‘lsa, uni oldin o‘chirib yuborishingiz lozim.

1. O‘zingiz yaratgan favicon.ico faylini aktiv shablonning katalogiga yuklang.
2. Uning yana bir nusxasini saytingizning o‘zak katalogiga yuklang (masalan http://www.uzblogger.com/favicon.ico). Bundan sizning favikoningizni RSS o‘qish uchun mo‘ljallangan dasturlarda ko‘rsatish uchun foydalaniladi.

Favikonni ba’zi-bir eski brauzerlarda ham ko‘rsatish uchun, saytning yuqori qismini(header) tahrir qilish kerak bo‘ladi. Buning uchun:

1. WordPress boshqaruv paneliga(Dashboard) o‘ting.
2. Dizayn deb nomlangan sahifani oching (WordPress 2.3.x versiyalarda Presentation, WordPress 2.7+ versiyalarda Appearance deb nomlanadi).
3. Shablon Tahririga o‘ting(Theme Editor).
4. Header yoki header.php deb nomlangan faylni tahrirlash uchun tanlang.
5. < link rel="shortcut icon" bilan boshlanuvchi va /favicon.ico" /> bilan yakunlanuvchi qatorni toping va kerak bo‘lsa, uni o‘zgartiring yoki, agar yuqoridagi qator mavjud bo‘lmasa, quyidagi kodni head HTML tegidan so‘ng kiriting:

6. O‘zgarishlarni saqlang.

Yangi favikoningizni ko‘rish uchun F5ni bosing. Agar ko‘rinmasa brauzer keshini tozalab, saytni qayta ochib ko‘ring.

< ?php
$author_email = get_the_author_email();
echo get_avatar($author_email, '96');
?>


(via)

• Eshmat o‘z blogida biror mavzuda post yozadi.
• Toshmat esa Eshmatning blogida sharh qoldirmoqchi lekin, uning sharhini o‘z blogidagi o‘quvchilari ham ko‘rishini va uning blogida sharh qoldirishlarini hohlaydi.
• Toshmat o‘z blogida Eshmatning yozgan mavzusiga tayanib/asoslanib post yozadi va uning blogiga tracback(kuzatish/e’tibor berish uchun bog’) yuboradi (masalan, “mening blogimda ham ushbu mavzuga taalluqli qiziq ma’lumot/fikr mavjud” degan ma’noda).
• Eshmatning blogi ushbu trackbackni qabul qiladi va postga tegishli sharhlar qatorida ko‘rsatadi. Ushbu sharh Toshmatning postiga bog‘langan bo‘ladi.

Trackback odatda Toshmatning postidan ma’lum bir parcha shaklida ko‘rsatiladi va to‘liq postga bog‘ni o‘z ichiga olgan bo‘ladi. Asosiy maqsad ikki blog o‘quvchilarining e’tiborini o‘xshash mavzudagi postga jalb qilish, ularni xabardor qilish. WordPress trackback uchun har bir postning so‘nggida maxsus bog’ hosil qilib beradi (masalan, ushbu post uchun trackback bog’ ushbu shaklga ega bo‘ladi: http://www.uzblogger.com/2008/11/10/trackback-pingbacktrackback-pingback.html/trackback).

Pingback

• Eshmat o‘z blogida biror mavzuda post yozadi.
• Toshmat esa o‘z blogida Eshmatning blogiga bog‘langan holda post yozadi. Buning natijasida Eshmatning blogiga avtomatik tarzda pingback(bildirish) yuboriladi.
• Eshmatning blogi ushbu pingback qabul qiladi va u haqiqatdan ham Toshmatning blogidan kelganligini aniqlash uchun Toshmatning blogida aniqlab keladi.

Pingback esa odatda Eshmatning blogida Toshmatning blogiga faqat bog’ sifatida namoyon bo‘ladi.

WordPressda post yozishning 2 hil rejimi mavjud — Vizual hamda HTML.
Vizual rejim asosan oddiy foydalanuvchilar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, unda ranglardan foydalanish juda ham oson:

HTML rejim esa ko‘proq ilg‘or foydalanuvchilar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, HTML va CSS bilimini talab qiladi:

Yuqoridagi ikki usulning natijasi bir hil ko‘rinishga ega bo‘ladi, lekin qaysi biridan foydalanish bu faqat sizga bog‘liq. Qaysi biri siz uchun qulay bo‘lsa, o‘sha usuldan foydalanganingiz ma’qul.

Shunga o‘xshash boshqa savollarni Bloggerlar Forumida yozib qoldirishingiz mumkin, albatta javob olasiz.

WordPressda bo‘limlar ro‘yxatini wp_list_categories shablon tegi yordamida chiqariladi.
< ?php wp_list_categories('arguments'); ?>

Bo‘limlarni tartiblash uchun quyidagi argumentlardan foydalaniladi:

orderby=name, ID yoki count

orderby=name — bo‘limlarni alifbo bo‘yicha tartiblaydi
orderby=ID — bo‘limlarni ularga biriktiriladigan ID raqamlari bo‘yicha tartiblaydi
orderby=count — bo‘limlarni ularning tarkibidagi postlar soniga qarab tartiblaydi

Masalan:
< ?php wp_list_categories('orderby=count'); ?>

Ushbu kod bo‘lim tartibini ularning tarkibidagi postlar soniga qarab tartiblaydi.

Tartiblashda berilgan argumentlarga asosan maqolalar A -> Z usulida tartiblanadi. Lekin istalgan paytda ushbu yo‘nalishni teskarisini Z -> A shaklida ko‘rsatib o‘tish mumkin. Buning uchun quyidagi argumentdan foydalaniladi:

order=ASC yoki DESC
order=ASC — A -> Z shaklida,
order=DESC — Z -> A shaklida tartiblaydi.

Masalan:
< ?php wp_list_categories('order=ASC'); ?>

Ushbu kod bo‘lim tartibini alifbo asosida Adan Zga qarab tartiblaydi.

Yuqoridagi ikki argumentlarni biriktirgan holda quyidagi natijalarga erishish mumkin:

Masalan:
< ?php wp_list_categories('orderby=count&order=DESC'); ?>

Ushbu kod bo‘limlar ro‘yxatini ularning tarkibidagi soniga qarab, eng ko‘p postga ega bo‘lgan bo‘limdan eng oziga qarab tartiblaydi. order qiymatini DESC qilishimiz bilan ushbu tartib eng ozidan eng ko‘piga qarab o‘zgaradi.

Ilova: vidjet (widget) yordamida ishlaydigan saytlarda wp-includes/widgets.php faylini ochib ushbu qatorni qidiramiz:
$cat_args = "orderby=name&show_count={$c}&hierarchical={$h}";

Ko‘rib turganimizdek bu yerda tartiblash orderby=name shaklida, ya’ni nom bo‘yicha ko‘rsatilgan. Ushbu ko‘rsatkichlarni yuqorida postda keltirilgan usullar yordamida istalgancha o‘zgartirish mumkin.

Ushbu tushuncha haqida kengroq ma’lumot lozim bo‘lsa, sharh qoldirishingiz mumkin va kerak bo‘lsa alohida mavzu sifatida yoritib o‘taman. Hozircha bu haqda ko‘p to‘xtalib o‘tirmaymiz. Endi mana shu virtual hostni Windows operatsion tizimida XAMPP yordamida o‘rnatishni o‘rganamiz.


Birinchi navbatda XAMPP dasturini ko‘chirib olamiz va o‘z kompyuterimizga o‘rnatamiz. Undan so‘ng XAMPP o‘rnatilgan katalogni ochib, quyidagi faylni tahrirlaymiz:
C:\xampp\apache\conf\extra\httpd-vhosts.conf

Ushbu faylning tarkibi quyidagi ko‘rinishga ega:

# Virtual Hosts
#
# If you want to maintain multiple domains/hostnames on your
# machine you can setup VirtualHost containers for them. Most configurations
# use only name-based virtual hosts so the server doesn’t need to worry about
# IP addresses. This is indicated by the asterisks in the directives below.
#
# Please see the documentation at
# <url :http://httpd.apache.org/docs/2.2/vhosts/>
# for further details before you try to setup virtual hosts.
#
# You may use the command line option ‘-S’ to verify your virtual host
# configuration.
#
# Use name-based virtual hosting.
#
##NameVirtualHost *:80
#
# VirtualHost example:
# Almost any Apache directive may go into a VirtualHost container.
# The first VirtualHost section is used for all requests that do not
# match a ServerName or ServerAlias in any <virtualhost> block.
#
##</virtualhost><virtualhost *:80>
## ServerAdmin webmaster@dummy-host.example.com
## DocumentRoot /www/docs/dummy-host.example.com
## ServerName dummy-host.example.com
## ServerAlias www.dummy-host.example.com
## ErrorLog @rel_logfiledir@/dummy-host.example.com-error_log
## CustomLog @rel_logfiledir@/dummy-host.example.com-access_log common
##</virtualhost>
##<virtualhost *:80>
## ServerAdmin webmaster@dummy-host2.example.com
## DocumentRoot /www/docs/dummy-host2.example.com
## ServerName dummy-host2.example.com
## ErrorLog @rel_logfiledir@/dummy-host2.example.com-error_log
## CustomLog @rel_logfiledir@/dummy-host2.example.com-access_log common
##</virtualhost>
#<virtualhost *:80>
# ServerAdmin webmaster@lab.lokal
# DocumentRoot “C:/Program Files/xampp/htdocs/lab”
# ServerName lab.lokal
# ErrorLog @rel_logfiledir@lab.lokal-error_log
# CustomLog @rel_logfiledir@lab.lokal-access_log common
#</virtualhost>
#<virtualhost *:80>
# ServerAdmin webmaster@localhost
# DocumentRoot “C:/Program Files/xampp/htdocs/smf”
# ServerName localhost
# ErrorLog @rel_logfiledir@localhost-error_log
# CustomLog @rel_logfiledir@localhost-access_log common
#</virtualhost>

Aynan ushbu fayl virtual host qo‘shish uchun kerak bo‘ladi. Misol sifatida biron-bir virtual host qo‘shib ko‘ramiz. Natijasi quydagi shaklda bo‘ladi:

# Virtual Hosts
#
# If you want to maintain multiple domains/hostnames on your
# machine you can setup VirtualHost containers for them. Most configurations
# use only name-based virtual hosts so the server doesn’t need to worry about
# IP addresses. This is indicated by the asterisks in the directives below.
#
# Please see the documentation at
# <url :http://httpd.apache.org/docs/2.2/vhosts/>
# for further details before you try to setup virtual hosts.
#
# You may use the command line option ‘-S’ to verify your virtual host
# configuration.
#
# Use name-based virtual hosting.
#
NameVirtualHost *:80

ServerAdmin sample@mysample.com
DocumentRoot “C:/Program Files/xampp/htdocs”
ServerName localhost


ServerAdmin webmaster@mywordpress.com
DocumentRoot “C:/Program Files/xampp/htdocs/wordpress”
ServerName www.wordpress.local
ServerAlias wordpress.local

AllowOverride FileInfo AuthConfig Limit Indexes
Options MultiViews Indexes SymLinksIfOwnerMatch IncludesNoExec

Order allow,deny
Allow from all Order deny,allow
Deny from all

Satr boshidagi hesh ya’ni # belgisi bor bo‘lsa, o‘sha satr ishga tushirilmaydi. Yuqoridagi misolda ko‘rganingiz kabi, satrlarning initsializatsiya qilish uchun # belgilarini olib tashladik.

Yuqoridagi kodning birinchi qismi http://localhost uchun, ikkinchi qismi esa http://wordpress.local uchundir.(http://wordpress.localning o‘rniga yaratilayotgan loyiha manzilini yozish ham mumkin, masalan http://www.uzblogger.com)

Faylni saqlaymiz va yopamiz.

Windows hamda boshqa operatsion tizimlar boshqa DNS serverlardan oldin lokal kompyuterdagi hostlar ro‘yxatini tekshirib chiqadi. Shuning uchun yuqoridagi hostimizni ushbu ro‘yxatga kiritishimiz lozim. Fayl tahrirlash dasturi yordamida quyidagi faylni tahrirlaymiz:
C:\WINDOWS\system32\drivers\etc\hosts

Ushbu faylning ichida joylashgan Windows hostlari qatoriga quyidagi hostlarni ham qo‘shib qo‘yamiz:

127.0.0.1 wordpress.local
127.0.0.1 www.wordpress.local

Ya’ni, yuqorida yaratgan virtual hostimizni Windowsning hostlar ro‘yxatiga kiritib qo‘ydik. Endi XAMPP dasturini o‘chirib, qayta ishga tushiramiz va brauzerda http://wordpress.local manzilini ochamiz. Natijada C:/Program Files/xampp/htdocs/wordpress katalogida nima joylashtirilgan bo‘lsa(blog/sayt), o‘sha ochiladi.

Boshqa virtual hostlarni ham huddi shu tarzda, yuqoridagi hostlar ro‘yxati so‘nggidan kiritib qo‘yish yo‘li bilan yaratiladi.

Ushbu yo‘riqnoma asosan XAMPP dasturi yoki virtual host bilan ishlagan yoki bu haqda qisman bilimga ega bo‘lgan lekin Windows muhitida virtual host yaratmagan foydalanuvchilar uchun mo‘ljallangan. Bu mavzuga yangi kirib kelayotgan foydalanuvchilar esa to‘liqroq ma’lumotga ega bo‘lish uchun bu haqda ushbu maqolada sharh qoldirishlari mumkin.

Ushbu yo‘riqnomaning ingliz tilidagi asl nusxasi IndoDX saytida joylashgan.

1. Uyg‘unlikni tekshiring: Blogingizdagi mavjud plagin va shablonlarning yangi versiya bilan uyg‘unligini tekshirib ko‘ring. Agar siz o‘rnatgan plagin yoki shablon ushbu ro‘yxatlarda mavjud bo‘lmasa, mualliflarining saytlaridan yangi versiyalarni qidirib ko‘ring.

2. Plagin/Shablonlarni yangilang: WordPress Kodeksida ushbu jarayon haqida batafsil aytib o‘tilgan.

3. Yangilashdan oldin tekshirib ko‘ring: Bunda sizga WordPress Upgrade Preflight Check plagini juda ham qo‘l keladi. Hozircha ushbu plagin faqat 2.3.3 versiyagacha tekshiradi, lekin plagin muallifining gapiga ko‘ra, WordPress 2.5 nashrdan chiqishi bilan ushbu versiya uchun ham tekshiradigan bo‘ladi.

4. Eski plaginlarni o‘chirib tashlang: Agar sizda ishlatilmayotgan plaginlar mavjud bo‘lsa, barchasini o‘chirib tashlang. Agar ular eskirgan bo‘lsa, darhol yangilab oling.

5. Plaginlar ro‘yxatini yozib oling: Plaginlar sahifasini ochib, barcha plaginlar ro‘yxatini yozib oling. Mabodo ushbu plaginlaringiz o‘chib ketadigan bo‘lsa, ushbu ro‘yxat orqali qaysi plaginlar bilan ishlaganingizni darhol bilib olasiz. (Albatta bunday hodisa yuz bermasligi mumin)

6. Saqlash: Yangilashdan oldin albatta blogingizni to‘laligicha bir nusxasini saqlab olishni unutmang.

7. Agar ma’lum bir xatolik, qiyinchiliklarga duch kelsangiz WordPressning rasmiy yordam forumiga murojaat qilishingiz yoki kaminadan yordam so‘rashingiz mumkin. Bajonidil yordam beraman.

1. Hech kim sizning butun serveringizni qidirish imkoniga ega bo‘lmasligi kerak.

   search.php faylidagi ushbu kod o‘rniga quyidagi funktsiyadan foydalaning:

2. WP-kataloglarini qidiruv tizimlari tomonidan indeksatsiya qilinishini oldini oling. Buning uchun robots.txt fayliga quyidagi qatorni kiritishni unutmang:

   Disallow: /wp-*

   Robots.txt faylini qanday yaratish bo‘yicha ushbu maqola bilan tanishib chiqishingiz mumkin.

3. Blog kataloglari hech qachon boshqalar uchun ko‘rinmasligi kerak. Masalan, plaginlar katalogi ochiq bo‘lsa, blogingizdagi barcha plaginlar ro‘yxati hamma uchun ochiq holatda ko‘rinadi, ushbu plaginlarning birida xavfsizlik muammosi mavjud bo‘lsa, bundan g‘arazli maqsadlarda foydalanish mumkin. Shuning uchun /plugins/ katalogiga bo‘sh index.html faylini tashlab qo‘ying.
4. Ko‘pchilik shablonlar WordPressning qaysi versiyasidan foydalanilayotgani haqidagi ma’lumotni ko‘rsatuvchi kodga ega. Bu kodni ham olib tashlash lozim. Chunki siz eskirib qolgan, xavfsizlik muammosi mavjud bo‘lgan versiyadan foydalanayotgan bo‘lsangiz, bunday kod orqali bilib olib, g‘arazli maqsadlarda foydalanishi mumkin. O‘chirib tashlashingiz kerak bo‘lgan kod header.php faylida quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi:

5. Serverdagi fayllar bilan ishlashda FTPdan ko‘ra SSH/Shell Accessdan foydalaning. Chunki FTP orqalo kiritgan ma’lumotlaringiz shifrlanmagan holda uzatiladi va boshqa taraf ushbu ma’lumotlarni qo‘lga kiritib olishi mumkin. SSH orqali esa barcha ma’lumotlar shifrlangan holda uzatiladi va xavfsiz hisoblanadi.
6. WordPress, pluginlar, shablonlar va vidjetlarni doimiy ravishda yangi versiyalari chiqishi bilan yangilab turishni unutmang.

Hozircha sizlarga bildirmoqchi bo‘lgan maslahatlarimiz shulardan iborat. Kelgusida ham mana shunday foydali maslahatlar bilan o‘rtoqlashib turamiz. Yuqoridagilardan tashqari yana qanday xavfsizlik choralarini bilasiz? Bu haqda sharh qoldiring, keyingi maqolalarimizda albatta jamlagan holda boshqa o‘quvchilar bilan ham o‘rtoqlashamiz.

Blogda maqola yozishda uni ma’lum mantiqiy qismlarga bo‘lib yozish maqsadga muvofiqdir. Chunki, o‘quvchilarga yetkazmoqchi bo‘lgan ma’lumotingizni ular tomonidan oson xazm bo‘lishiga yordam beradi. E’tiborli tomoni shundaki, maqolaning bosh sarlavhasi h1 tegi orasiga joylashtirish lozim. Maqolaning qismlariga tegishli sarlavhalarni esa h2, h3 teglari orasiga joylashtirish lozim.

Qidiruv tizimlarning munosabati

Qidiruv tizimi botlari p tegidan ko‘ra h1, h2, h3 kabi teglarga ko‘proq ahamiyat beradi. Shuning uchun ham maqolaning bosh va qism sarlavhalarini shunday teglar orasiga olib yozish maqola tarkibini qidiruv tizimi botlari tomonidan to‘laroq ravishda indeksatsiya qilinishiga hamda qidiruv natijalarida namoyon bo‘lishiga katta ta’sir ko‘rsatadi. Yana bir muhim narsa, maqolaga tegishli sarlavhalar ixcham va mazmunli bo‘lishi lozim. Eng asosiysi, qidiruv tizimlari so‘rovlariga mos shaklda bo‘lishi lozim. Ya’ni, sarlavha qo‘yishdan oldin siz o‘zingiz bunday ma’lumotni qay tarzda, qanday shakldagi so‘rov yordamida qidirgan bo‘lardingiz – mana shundan kelib chiqishingiz kerak. Mana shunda aynan sizning maqolalaringiz qidiruv tizimlari natijalarida yuqori o‘rinlarda namoyon bo‘ladi.